Ignacy Teodor Bogdan Jański (1807-1840) - Założyciel

Urodził się w Lisowie koło Grójca, 26 marca 1807 roku. Jego rodzicami byli: Piotr Jański i Agnieszka Hryniewicka. Najwcześniejsze lata swego życia spędził Teodor w majątku Pękowo, który dzierżawili rodzice. Ze względu na nieobecność ojca, biorącego udział w wojnach napoleońskich oraz trudne obowiązki w gospodarstwie. W 1813 roku Jański rozpoczął edukację w szkole w Pułtusku. Wkrótce matka przenosi się do Pułtuska. W 1815 roku Bogdan kontynuował naukę w szkole Ojców Benedyktynów w Pułtusku. W trzy lata później, po powrocie ojca z wyprawy na Moskwę i separacji rodziców, mając zaledwie 11 lat musiał zaopiekować się młodszym rodzeństwem. Zajął się udzielaniem korepetycji, aby utrzymać siebie i swych braci. W roku 1822 ukończył szkołę średnią i tego samego roku został nauczycielem pomocniczym szkoły Ojców Benedyktynów.Praca młodego Jańskiego trwała jednak bardzo krótko. Brak oporów wobec wpływowych kolegów spowodował u Teodora bunt przeciw wartościom religijnym, a w konsekwencji podjęcie decyzji o przerwaniu pracy. Zdecydował się na przeprowadzkę do Warszawy, gdzie podjął studia ekonomiczne na Królewsko-Warszawskim Uniwersytecie.

Obawy, które skreśliła matka w liście przed odjazdem na studia spełniły się, gdy Bogdan poznał w Warszawie Leopolda Bronisza, z którym również zamieszkał. Bronisz wprowadził Jańskiego w świat przeżyć czysto materialnych. Z jego powodu Jański zaczął czytać dzieła greckiego filozofa Arystypa, który negował istnienie duszy ludzkiej. W atmosferze narastającego materializmu Bogdan Jański ukończył studia na Wydziale Prawa i Administracji w 1827 roku, uzyskując stopień magistra prawa i ekonomii. Wkrótce w wyniku konkursu na profesora nauk handlowych formującej się Politechniki Warszawskiej, otrzymał w 1828 roku stypendium na studia zagraniczne.Jeszcze przed wyjazdem Bogdan podjął nagłą decyzję o poślubieniu Aleksandry Zawadzkiej. Panna Zawadzka, przyjaciółka z lat dzieciństwa, była bowiem w ciąży, a ojciec dziecka nie chciał jej poślubić.

Po przybyciu do stolicy Francji rozpoczął uczęszczać na wykłady do l’Ecole Spéciale de Commerce et d’Industrie. W 1830 roku Bogdan przyłączył się do ruchu saint-simonistycznego i zaczął pisać artykuły do ich pisma „Le Globe”. Jego zachwyt społecznymi poglądami saint-simonistów trwał osiemnaście miesięcy. W tym czasie pół roku przebywał w Londynie, gdzie próbował apostołować na rzecz ruchu, nakłaniając do niego ekonomistów angielskich (m. in. Roberta Owena i John’a Stuart’a Milla).

W 1831 roku Jański rozstał się z ruchem, ale jego poszukiwania prawdziwych poglądów trwały. Zaczął się intelektualny proces jego nawrócenia (1832 rok).Ku pomocy przybył mu sam Adam Mickiewicz, z którym redagował „Pielgrzyma Polskiego” oraz francuscy reformatorzy Kościoła, księża: Philippe Gerbet, Felicite Robert Lamennais i Jean Baptiste Lacordaire oraz hr. Charles do Montalembert. Sakramentalny etap powrotu do Kościoła nastąpił w przełomie lat 1834-1835. Bogdan Jański z mozołem przygotowywał się do spowiedzi generalnej, którą odbył w pięciu etapach. Spowiedź Bogdana trwała 48 dni. Na spowiedź udawał się do miejscowości podparyskiej Saint Mande, do księdza Jana Baptysty Chausette. Rachunek sumienia, jaki sporządził w swym intymnym dzienniczku jest bardzo szczegółowy.

Tuż po nawróceniu Jański stworzył w Paryżu tzw. „Domek” (1836), który stał się początkiem późniejszego Zgromadzenia Zmartwychwstańców. Pozostawił też po sobie dwóch uczniów: Piotra Semenenkę i Hieronima Kajsiewicza, którzy dokończyli dzieła założenia „nowego zakonu”.Niedługo Bogdan Jański cieszył się swym nawróceniem, tym bardziej zaś dziełem, które stworzył. Zaledwie pięć lat przeżył od swego powrotu na łono wiary i Kościoła. Bogdan Jański zmarł wśród braci ze wspólnoty w Rzymie, 2 lipca 1840 roku. Cztery lata wystarczyły jednak, aby jego wcielone w życie idee rozrosły się i umocniły nie tylko w Paryżu.

Józef Hieronim Kajsiewicz (1812-1873) - Współzałożyciel

Pochodził ze Żmudzi, z rodziny drobnoszlacheckiej. Uczył się u pijarów, potem w szkole publicznej w Sejnach. W 1829 r. wstąpił na wydział prawa i administracji Uniwersytetu Warszawskiego. Już wówczas interesował się literaturą, chodził na wykłady Brodzińskiego i Osińskiego. W „Dekameronie Polskim” (1830, t. 2. nr 14–15) ogłosił powieść Uwiedziona małżonka. W pierwszą noc powstania listopadowego wziął udział w walkach na ulicy Długiej koło Arsenału. Walczył w korpusie gen. Dwernickiego pod Stoczkiem oraz Nową Wsią, gdzie odniósł ciężkie rany. Wzięty do niewoli, został z niej odbity. Walczył nadal aż do upadku po-wstania. Przebywał na emigracji we Francji, początkowo w Strasburgu na wydziale prawa, w końcu zatrzymał się w zakładzie Besançon. Wybrany 20 marca 1832 na se¬kretarza rady zakładu, jako jej delegat jeździł do Paryża do Komitetu Narodowego Lelewela. Głosił wówczas radykalne poglądy społeczno–polityczne. Pracował jako ro¬botnik fizyczny, obok tego pisał poezje. Zebrane razem, wydał pt. Sonety (Paris 1833). Jeden z tych utworów zaadresował Do robotników paryskich. W lipcu 1833 został wy¬dalony z Paryża za związki z republikańskim Stowarzyszeniem Praw Człowieka. Zamieszkał w Nogent nad Marną, potem w Angers. W 1835 r. za zgodą władz francu¬skich ponownie zatrzymał się w Paryżu. Należał do najbliższego kręgu przyjaciół Bogdana Jańskiego. W lutym 1836 zamieszkał w jego Domku, potem w Collège Sta¬nislas, sposobiąc się wraz z Piotrem Semenenką do stanu kapłańskiego. W następnym roku wraz z Semenenką wyprawił się dzięki pomocy Starszego Brata Jańskiego do Rzymu na dalsze studia teologiczne. Był ptzy śmierci Jańskiego. W 1841 r. przyjął świę¬cenia kapłańskie. W następnym roku Semenenko i Kajsiewicz uzyskali zatwier-dzenie kościelne swej reguły zakonnej i pod nazwą Zgromadzenia Zmartwychwstania Pańkiego rozpoczęli działalność duszpasterską na wielką skalę. Kajsiewicz wyprawił się do Paryża, by zwalczać towianizm.

Wygłaszał w kościele Św. Rocha kazania, które przyniosły mu sławę znakomitego kaznodziei. Jeździł w misji do Belgii, Anglii, Irlandii i Niemiec. Był w Poznańskiem i Krakowskiem, ścigany przez władze austriackie. Stawał się coraz bardziej ultramontanistą, co więcej, potępiał udział Polaków w Wio¬śnie Ludów. W 1845 r. objął urząd przełożonego zgromadzenia, ale w 1847 przekazał go ks. Hubemu. W 1854 r. został ponownie wybrany na generała zakonu i piastował tę funkcję aż do śmierci. W 1861 r. odbył podróż misyjną do Bułgarii. Przeciwny polskim zrywom powstańczym, wystąpił ze słynnym listem otwartym (z 22 stycznia 1863) Do braci księży grzesznie spiskujących i do braci szlachty niemądrze umiarkowanej. Za ten list Rząd Narodowy potępił Kajsiewicza, oskarżając go o zdradę. Nie zmieniając swych przekonań, nadal pracował z energią nad zorganizowaniem Kolegium Polskiego w Rzy¬mie (w myśl idei Bogdana Jańskiego). Jako przełożony zgromadzenia zwiedzał parafie polskie w Stanach Zjednoczonych Ameryki Północnej i Południowej. Ponownie odwiedził Galicję i Bułgarię. Jako pisarz upodobał sobie najbardziej kazania i listy.W Berlinie w l. 1870–72 wydał własnym nakładem Pisma w trzech tomach, w tym Pamiętnik o początkach Zgromadzenia Zmartwychwstania Pańskiego. W 1836 r. wydał jeszcze drugą swą powieść: Nunc dimittis, Domine. – Zmarł nagle przy fontannie di Trevi w Rzymie.

Piotr Semenenko lub Semeneńko (1814-1886) - Współzałożyciel

Urodził się koło Tykocina; jego ojciec, oficer i urzędnik rosyjski, pochodził z polskiej szlachty osiadłej na Białorusi. W 1830 r. Piotr zapisał się na Uniwersytet Wileński. Uczestniczył w powstaniu listopadowym jako podchorąży artylerii pieszej. Po upadku powstania przeszedł z korpusem Antoniego Giełguda do Prus, gdzie pod wpływem lektur i otoczenia utracił wiarę. Udał się do Francji i przebywał w zakładach w Besançon i Châteauroux (Levroux). Należał wówczas do radykalnego odłamu demokratycznego emigracji. Był publicystą „Po¬stępu”, organu sekcji centralnej Towarzystwa Demokratycznego, które założył Jan Ne¬pomucen Janowski, a współzałożycielami byli Semenenko i Henryk Gracch Piotr Nie¬węgłowski (sekretarzem był Karol Kaczanowski). Po szóstym numerze „Postępu” Se¬menenko wystąpił z redakcji (na jego miejsce wszedł Jan Czyński). Ścigany przez policję francuską schronił się w Paryżu. Tu w 1835 r. natknął się na Jańskiego, który zaopiekował się nim, okazał mu pomoc materialną, a przede wszystkim moralno–religijną, dzięki czemu Semenenko z ateisty stał się człowiekiem wierzącym. Przebywał w Domku Jańskiego od jego powstania. Studiował teologię w Collège Stanislas w Paryżu; studia teologiczne kontynuował od 1837 r. w Rzymie aż do otrzymania święceń kapłańskich (5 grudnia 1841). Po śmierci Jańskiego został wybrany na przełożonego formującego się dopiero zgromadzenia, które statut Zgromadzenia Zmartwychwstania Pańskiego otrzymało w 1842 r. przy wybitnym współudziale ks. Hieronima Kajsie¬wicza. W tym samym roku Semenenko przebywał również w Paryżu, gdzie słowemi piórem zwalczał towianizm. Na skutek pomówień został w 1845 r. pozbawiony przez współbraci urzędu przełożonego. W 1847 r. przebywał w Tunisie. Powrócił do Rzymu i tu przyczynił się do powstania w 1866 r. Collegium Polonicum, którego został re¬ktorem. Cieszył się zaufaniem Stolicy Apostolskiej. Po śmierci Kajsiewicza został przełożonym Zgromadzenia. Był pisarzem religijnym, autorem Mistyki, dzieła na owe czasy nowatorskiego (tomizm), kaznodzieją, apostołem i współtwórcą żeńskiego zakonu sióstr zmartwychwstanek. Autor nie wydanego dotychczas w całości Dziennika, pisanego w l. 1851–86.

Sławni zmartwychwstańcy

Ojciec Paweł Smolikowski CR (1849-1926)

Urodził się w Twerze (Rosja), 4 lutego 1849 roku. W domu rygorystycznie był wychowywany oraz zdobywał formację intelektualną; gruntownie poznał języki: rosyjski, niemiecki, francuski i angielski. Kiedy Smolikowscy przeprowadzili się do Warszawy ukończył gimnazjum i wstąpił do tamtejszego Seminarium Duchownego. W 1867 roku udał się na dalsze studia do Rzymu i tam wstąpił do Zmartwychwstańców. Przez lata rzymskich studiów nabywał umiłowania do Unii, które wzbudzał w nim ojciec Walerian Kalinka CR (jeszcze wówczas nie był Kalinka członkiem Zgromadzenia). 5 marca 1873 roku złożył śluby wieczyste. 15 kwietnia 1873 roku w Papieskim Kolegium Greckim został wyświęcony na kapłana obrządku wschodniego. W rok później został wysłany dla posługi misyjnej do Bułgarii. Pracując jako wychowawca w gimnazjum w Adrianopolu, starał się uczyć dzieci zamiłowania do liturgii i nabożeństw paraliturgicznych, których brakowało w Cerkwi Prawosławnej. Jednym słowem, chciał, aby życie Misji na każdym kroku przekonywało o powszechności Kościoła: „Widzą one [dzieci] ten sam obrządek, te same święta, ten sam język liturgiczny, słowem mogą zauważyć, że katolicy – Bułgarzy ni wyrzekają się ani obrządku, ani narodowości, ale jedynie błędów w wierze”. Przepracowany ojciec Paweł zmienił w 1882 roku miejsce posługi na Lwów. Tam pracował jako wychowawca Internatu Ruskiego. W tymże internacie w 1887 roku założył Bractwo od Najświętszej Eucharystii, którego celem było szerzenie czci Jezusa Eucharystycznego. W 1895 roku wziął udział w Kapitule Generalnej i został na niej wybrany przełożonym generalnym. Jego generalat przypadł na trudne dla Zgromadzenia czasy, związane zwłaszcza z nowymi konstytucjami z 1902 roku. Urzędowanie zakończył w 1905 roku. Służył także owocnie, i wiele razy z przerwami, w Kolegium Polskim w Rzymie. Pod koniec życia został mistrzem nowicjatu w Krakowie, gdzie zmarł nagle 11 września 1926 roku. Opinie o świętości ojca Pawła spisywano od chwili jego śmierci. Oficjalny jego proces beatyfikacyjny rozpoczął się w Krakowie w 1966 roku, a zakończył na szczeblu diecezjalnym w 1969 roku. Teraz sprawa ojca Smolikowskiego czeka w Rzymie na swoją dyskusję w sprawie heroiczności cnót.

Ojciec Stefan Zachariasz Pawlicki CR (1839-1916)

Urodził się 2 września 1839 w Gdańsku, pod zaborem pruskim. Pochodził z rodziny kupieckiej. Początkowo kształcił się w Gdańsku, później, po przeniesieniu się rodziny do Wielkopolski, w Pleszewie. Jako trzynastolatek stracił rodziców podczas epidemii cholery. Pleszewskie progimnazjum ukończył dzięki pomocy miejscowego proboszcza, księdza Basińskiego, następnie w latach 1853-1858 kontynuował naukę w Królewskim Gimnazjum w Ostrowie, dzięki stypendium otrzymanemu od Jana Działyńskiego z Kórnika. Na egzaminie maturalnym w 1858 roku zwolniony był, jako jeden z najlepszych uczniów, z części ustnej, a podczas rozdawania świadectw wygłosił piękną łaciną mowę pt. „De vita et scriptis Sarbievii Poloni”.W latach 1858-1862 studiował filologię klasyczną na Uniwersytecie Wrocławskim. Był wówczas sekretarzem i prezesem Towarzystwa Literacko-Słowiańskiego. Opuścił Wrocław bez uzyskania stopnia akademickiego. W latach 1862-1864 pełnił, w Rogalinie, funkcję guwernera Edwarda Aleksandra Raczyńskiego. Od 1864 studiował na Wydziale Filozofii na Uniwersytecie Wrocławskim, oraz uczęszczał równolegle na wykłady z psychologii i logiki. 1865 roku obronił pracę doktorską „De Schopenhaueri doctrina et philosophandi ranione” – pionierską, jak na ówczesne czasy rozprawę na temat myśli Arthura Schopenhauera.

Następnego roku uzyskał, za rozprawę Szkoła Eleatów, docenturę w Szkole Głównej w Warszawie. Wykładał tam przez dwa lata, na Wydziale Filologiczno-Historycznym, historię filozofii. Prowadził też w Warszawie otwarte wykłady dla inteligencji. W 1868 został członkiem redakcji Biblioteki Warszawskiej, na łamach której publikował recenzje teatralne i literackie.W Warszawie, pod wpływem współzałożyciela i przełożonego generalnego Zgromadzenia Zmartwychwstania Pańskiego, ojca Piotra Semenenki CR, dokonał się w nim przełom duchowy. To spotkanie zaowocowało tym, iż w 1868 roku wyjechał do Rzymu i wstąpił do nowicjatu Zmartwychwstańców. W 1872 roku przyjął w Bazylice św. Jana na Lateranie święcenia kapłańskie.Roku 1869 rozpoczął studia filozofii chrześcijańskiej i teologii w jezuickim Collegium Romanum. Cztery lata później obronił doktorat z teologii na temat „Tajemnica Trójcy Świętej”. Tego samego roku (czyli 1873) został Wicerektorem Kolegium Polskiego w Rzymie. W 1875 roku próbował uzyskać katedrę filozofii na Uniwersytecie Jagiellońskim w Krakowie, którego to starania zakończyły się niepowodzeniem, a on sam pozostał w Rzymie, gdzie został powołany przez papieża Piusa IX na wykładowcę Accademia di Religione Cattolica.

1882 roku uzyskał profesurę na Wydziale Teologicznym, krakowskiego uniwersytetu. Jego przybycie papież Leon XIII zapowiedział słowami: Magnum lumen vobi mitto (Posyłam wam wielkie światło). Po dwóch latach wybrany został członkiem korespondentem Wydziału Historyczno-Filozoficznego Akademii Umiejętności, a w 1891 jej członkiem czynnym. Od 1894 objął drugą katedrę, na Wydziale Filozoficznym Uniwersytetu Jagiellońskiego, a w latach 1888-1889 oraz 1892-1893 pełnił funkcję dziekana Wydziału Teologicznego krakowskiej Alma Mater. W roku akademickim 1905-1906 pełnił funkcję rektora tejże uczelni. Przeszedł na emeryturę w 1910 roku wykładając jeszcze na uczelni jako profesor honorowy.

Po przejściu na emeryturę prowadził wykłady z filozofii na Kursach Wyższych dla Kobiet im. Adriana Baranieckiego. Od 1911 roku przewodniczył Komisji Historii Filozofii Polskiej. Był członkiem Towarzystwa Filozoficznego w Krakowie i Polskiego Towarzystwa Filozoficznego we Lwowie. Należał ponadto do szeregu włoskich i niemieckich towarzystw naukowych. Brał udział w zjazdach filozofów, gdzie wygłaszał odczyty.Zmarł 28 kwietnia 1916 w Krakowie. Pochowany został, z należną naukowcowi czcią, na Cmentarzu Rakowickim, w grobowcu Zmartwychwstańców. Bogaty księgozbiór zapisał Bibliotece Jagiellońskiej. Uhonorowany (po latach) w Krakowie ulicą jego imienia.